O'zbekiston masjidlari — islom me'morchiligining cho'qqisi
O'zbekiston musulmon dunyosidagi eng ulug'vor masjidlardan ba'zilarini saqlaydi. Temuriylar va Shayboniylar davrida qurilgan bu buyuk inshootlar me'morlarning mahorati, mozaikalar go'zalligi va g'oya ulug'vorligi bilan hayratga soladi. Samarqanddan Xivagacha har bir shahar islom me'morchiligining noyob namunalarini saqlaydi.
Samarqanddagi Bibi-Xonim masjidi
Bibi-Xonim — Temur tomonidan 1399-1404 yillarda Hindistonga g'alabali yurishdan keyin qurilgan ulkan jome masjid. Afsonaga ko'ra, u Temurning sevimli xotini sharafiga nomlangan. Qurilish paytida bu islom dunyosidagi eng katta masjidlardan biri edi: bosh darvoza 35 metr balandlikka, gumbaz 40 metrga yetgan.
Buxorodagi Kalon masjidi va minorasi
Kalon minorasi (1127 yil) — Buxoroning ramzi va Markaziy Osiyodagi eng qadimiy saqlanib qolgan minoralardan biri. Balandligi 46 metr bo'lib, afsonaga ko'ra hatto Chingizxon ham uning go'zalligidan hayratga tushib, shaharni vayron qilganda uni asragan. Yonida 12 ming kishini sig'dira oladigan ajoyib hovliga ega Kalon masjidi (XVI asr) joylashgan.
Toshkentdagi Hazrati Imom masjidi
Hazrati Imom (Xast Imom) majmuasi — Toshkent va butun O'zbekistonning ma'naviy markazi. Bu yerda Usmon Qur'oni saqlanadi — VII asrga oid Qur'onning eng qadimiy qo'lyozma nusxalaridan biri. Zamonaviy masjid oq marmar, oltin gumbazlar va xattotlik yozuvlari bilan hayratga soladi.
Boshqa ajoyib masjidlar
- Xivadagi Juma masjidi: 212 ta o'yma yog'och ustunli noyob masjid, ba'zilari ming yildan ortiq yoshda.
- Shahrisabzdagi Ko'k Gumbaz: Ulug'bek tomonidan 1435-yilda qurilgan ko'k gumbazli masjid.
- Registondagi Tillakori masjidi: oltin yaltiroq hosil qiluvchi zarhal bilan qoplangan ichki qismi.
- Buxorodagi Namazgoh masjidi: ochiq havoda namoz uchun XII asr bayram masjidi.
Ko'p beriladigan savollar
Musulmon bo'lmaganlar O'zbekiston masjidlarini ziyorat qilishi mumkinmi?
Ha, ko'pchilik tarixiy masjidlar muzey va me'morchilik yodgorliklari sifatida barcha e'tiqod vakillariga ochiq. Faol masjidlarda sayyohlar namoz vaqtidan tashqari kiyim-kechak qoidalariga rioya qilgan holda bo'lishlari mumkin.
Qanday kiyim-kechak qoidasiga rioya qilish kerak?
Yelka va tizzalarni yoping. Ayollar faol masjidlarda bosh ro'mol taqishlari tavsiya etiladi. Kirishda poyafzal yechiladi.
Fotosurat uchun masjidlarni qachon ziyorat qilish yaxshi?
Erta tonggi va kechki vaqt eng yaxshi. Mozaikalar qiya quyosh nurlarida ayniqsa chiroyli ko'rinadi. Juma kuni faol masjidlar namoz bilan band — boshqa kunni tanlang.
O'zbekiston masjidlari ming yillik islom me'morchiligi an'anasining timsoli. Ma'naviy turlarimizda ularni o'z ko'zingiz bilan ko'ring.