Qoraqum cho'lining qoq markazida sayyoramiz eng sirli va hayratlanarli joylaridan biri joylashgan — "Do'zax darvozasi" nomi bilan mashhur Darvaza gaz krateri. Bu yonayotgan krater 50 yildan ortiq vaqt davomida kechayu kunduz yonib, cheksiz qumlar o'rtasida apokaliptik manzara yaratmoqda.
Paydo bo'lish tarixi
1971-yilda sovet geologlari bu hududda gaz konlarini qidirmoqda edi. Burg'ulash paytida ular tabiiy gaz bilan to'lgan yer osti bo'shlig'iga duch kelishdi. Burg'ulash qurilmasi ostidagi yer qulab tushdi va diametri taxminan 70 metr, chuqurligi 20 metr bo'lgan krater hosil bo'ldi.
Atmosferaga metan chiqishining oldini olish uchun olimlar gazni yoqishga qaror qilishdi. Gaz yonib bo'lgach, olov bir necha kun ichida so'nadi deb taxmin qilingan edi. Biroq, krater yarim asrdan ortiq vaqtdan beri yonmoqda va buning oxiri ko'rinmaydi.
Tungi tomosha
Tashrif buyurish uchun eng ta'sirli vaqt — tun. Quyosh botganda, cho'l qorong'ulikka cho'kadi va shunda Darvaza o'zining haqiqiy go'zalligini namoyon qiladi. Yuzlab olovli mash'allar kraterni ichkaridan yoritib, g'ayritabiiy nur yaratadi. Olov tillari shamolda raqs qilib, tungi osmonda aks etadi.
Krater chetida turib, chuqurlikdan keladigan issiqlikni his qilasiz, olov gumburlashini eshitasiz va bu joy nima uchun "Do'zax darvozasi" deb atalganini tushunasiz. Bu unutilmas manzara.
Amaliy ma'lumot
Darvaza Ashxaboddan 270 km masofada joylashgan. Yo'l offroud avtomobilida taxminan 4-5 soat davom etadi. Oxirgi kilometrlar cho'l yo'lsizligi orqali o'tadi, bu o'zi sarguzasht.
Ko'pchilik turistlar krater yonida cho'lda tunash afzal ko'rishadi. An'anaviy o'tovlar qumlar o'rtasida qulaylik ta'minlaydi. Ertalab uyg'onib, cho'l ustida quyosh chiqishini kutib olasiz — yana bir unutilmas manzara.
Ashxabod — oq shahar
Darvazaga tashrif buyurish odatda Turkmaniston poytaxti Ashxabodni ko'rib chiqish bilan birlashtiriladi. Shahar oq marmar arxitekturasi bilan hayratga soladi: 500 dan ortiq bino oq marmar bilan qoplangan, bu Ginnes rekordlar kitobiga kiritilgan.
Betaraflik yodgorligi, Ertuğrul G'oziy masjidi va Milliy muzey — bu ajoyib shaharning ba'zi diqqatga sazovor joylari. Ashxabod — cho'l o'rtasidagi futuristik megapolis, kutilmagan kontrastlarga to'la.
Qachon borish kerak
Tashrif buyurish uchun eng yaxshi vaqt — bahor (aprel-may) yoki kuz (sentyabr-oktyabr). Yozda cho'l harorati +45°C dan oshishi mumkin, qishda tunlar juda sovuq bo'ladi. Kraterga tashrif buyurish uchun ideal vaqt — quyosh botishi va tun, olov ayniqsa ta'sirli bo'lganda.